Theo Luật Di trú Mỹ, trẻ em sinh ra tại Mỹ hiển nhiên trở thành công dân Mỹ. Đối với trẻ dưới 18 tuổi sinh ra ở ngoài Mỹ, trẻ cũng có thể có quốc tịch Mỹ thông qua việc “thừa hưởng” quốc tịch từ cha/mẹ là công dân Mỹ nếu đáp ứng đủ các điều kiện theo luật định.
Sau đây là cụ thể các thông tin mà cha mẹ cần nắm để xác định con sinh ở Việt Nam có đủ điều kiện nhận quốc tịch Mỹ hay không.
Khi nào con sinh ra ngoài Mỹ được nhận quốc tịch Mỹ từ cha/mẹ?
Con của công dân Mỹ sinh ở nước ngoài có thể được tự động nhận quốc tịch Mỹ tại thời điểm sinh ra (at birth) hoặc sau khi sinh ra nhưng trước 18 tuổi (after birth).
Nhận quốc tịch Mỹ ngay khi sinh (At Birth)
Theo INA 301 và 309, trẻ sinh ở nước ngoài được công nhận là công dân Mỹ “ngay khi sinh” nếu đáp ứng tất cả điều kiện sau tại thời điểm sinh:
- Trẻ có cả cha và mẹ hoặc một phụ huynh là công dân Mỹ;
- Trẻ có quan hệ huyết thống với người truyền quốc tịch;
- Người truyền quốc tịch đáp ứng yêu cầu về thời gian cư trú tại Mỹ trước khi trẻ sinh ra (thường là cha/mẹ phải hiện diện thực tế tại Mỹ ít nhất 5 năm, có ít nhất 2 năm sau 14 tuổi – tùy trường hợp);
- Đáp ứng tất cả các quy định tương ứng cho trẻ sinh trong giá thú (born in wedlock) hoặc sinh ngoài giá thú (born out of wedlock).
Nếu đáp ứng đủ các điều kiện nêu trên, cha/mẹ có thể nộp hồ sơ xin Giấy Báo sinh Lãnh sự (CRBA) và passport Mỹ cho con tại các cơ quan Lãnh sự Mỹ ở nước ngoài. Việc được cấp CRBA xác nhận rằng trẻ đã là công dân Mỹ ngay từ thời điểm sinh, dù trẻ đang sinh sống tại nước ngoài.
Xem thêm: Cha/mẹ phải cư trú bao lâu mới đủ điều kiện làm CRBA cho con?
Nhận quốc tịch Mỹ sau khi sinh (After Birth)
Nếu cha/mẹ chưa đáp ứng đủ điều kiện cư trú để con được thừa hưởng quốc tịch ngay lúc con sinh ra, con vẫn hoàn toàn có cơ hội nhận quốc tịch Mỹ sau đó.
Theo INA 320, trẻ sinh ra ở nước ngoài sẽ tự động trở thành công dân Mỹ nếu đáp ứng đủ các điều kiện sau trước khi tròn 18 tuổi:
- Có ít nhất cha hoặc mẹ là công dân Mỹ;
- Trẻ dưới 18 tuổi;
- Trẻ là thường trú nhân;
- Trẻ đang sống cùng và dưới sự giám hộ hợp pháp của người cha hoặc mẹ là công dân Mỹ tại Mỹ.
Với trường hợp này, cha/mẹ sẽ làm hồ sơ bảo lãnh con sang Mỹ để con nhập cảnh với tư cách là thường trú nhân. Sau khi trẻ nhập cảnh Mỹ và đáp ứng đủ các điều kiện trên trước 18 tuổi, quốc tịch Mỹ của trẻ sẽ tự động được hình thành theo luật.
Lưu ý: Đối với trẻ nhận quốc tịch Mỹ sau khi sinh nhưng trước 18 tuổi theo INA 320, trẻ chỉ trở thành công dân Mỹ sau khi đã nhập cảnh vào Mỹ. Trẻ không thể nhận quốc tịch khi đang ở nước ngoài, nên không thể làm CRBA trong trường hợp này.
Xem thêm: Công dân Mỹ bảo lãnh con độc thân dưới 21 tuổi
Các giấy tờ chứng minh trẻ sinh ở nước ngoài có quốc tịch Mỹ
Với trẻ sinh ở Mỹ thì giấy khai sinh Mỹ (Birth Certificate) sẽ là bằng chứng chứng minh con có quốc tịch Mỹ. Còn đối với trẻ sinh ở ngoài Mỹ, trẻ có thể chứng minh quốc tịch Mỹ thông qua một trong các văn bản sau
Giấy báo sinh lãnh sự
Giấy Báo sinh Lãnh sự (CRBA) được cấp thông qua các cơ quan lãnh sự Mỹ cho trẻ sinh ở nước ngoài, dưới 18 tuổi và đã có quốc tịch Mỹ tại thời điểm sinh ra. Trên CRBA bắt buộc phải có tên của cha hoặc mẹ là công dân Mỹ – người truyền quốc tịch cho trẻ.
Nếu trẻ sinh tại Việt Nam, hồ sơ CRBA được nộp tại Đại sứ quán Mỹ ở Hà Nội hoặc Tổng Lãnh sự quán Mỹ tại TP.HCM.
Lệ phí làm CRBA: $100
Thời hạn của CRBA: vĩnh viễn
Chứng nhận Quốc tịch
Chứng nhận Quốc tịch (Certificate of Citizenship) là giấy tờ do USCIS cấp cho những trường hợp đủ điều kiện trở thành công dân Mỹ khi sinh ra hoặc sau khi sinh.
Thông thường, đối với trẻ sinh ở nước ngoài không đủ điều kiện làm CRBA, cha/mẹ là công dân Mỹ sẽ mở hồ sơ bảo lãnh cho con. Khi trẻ nhập cảnh Mỹ và tự động có quốc tịch sau khi sinh theo INA 320, cha/mẹ có thể nộp Form N-600 để xin cấp Chứng nhận Quốc tịch cho trẻ. Form N-600 phải được nộp khi trẻ đang có mặt tại Mỹ.
Lệ phí làm Chứng nhận Quốc tịch: $1,335 (nộp online) hoặc $1,385
Thời hạn của giấy chứng nhận: vĩnh viễn
Passport Mỹ
Passport Mỹ là giấy tờ do Bộ Ngoại giao Mỹ cấp cho công dân Mỹ dùng để đi lại quốc tế và chứng minh quốc tế Mỹ. Cha/mẹ có thể nộp Form DS-11 để xin passport Mỹ cho con.
- Nếu trẻ được nhận quốc tịch Mỹ tại thời điểm sinh ra: có thể nộp đơn làm passport Mỹ cho trẻ tại Lãnh sự quán Mỹ cùng lúc với CRBA.
- Nếu trẻ được nhận quốc tịch Mỹ sau khi sinh ra: có thể nộp đơn làm passport tại Mỹ tại các điểm nhận hồ sơ làm passport như bưu điện, thư viện công cộng,…
Lệ phí: $100 (phí nộp đơn) và $35 (phí tiếp nhận hồ sơ)
Thời hạn của passport Mỹ dành cho trẻ dưới 16 tuổi: 5 năm
Khi nào con không được hưởng quốc tịch Mỹ từ cha/mẹ?
Một số trường hợp phổ biến khiến con không thể được hưởng quốc tịch từ cha/mẹ từ khi sinh ra hoặc sau khi sinh:
- Con riêng của vợ/chồng
- Cha/mẹ có quốc tịch Mỹ sau khi con đã đủ 18 tuổi
- Con đã kết hôn
Kết luận
Trẻ sinh ở Việt Nam có thể được thừa hưởng quốc tịch Mỹ từ cha/mẹ là công dân Mỹ, tùy vào việc trẻ đủ điều kiện quốc tịch ngay khi sinh (at birth) hoặc sau khi sinh (after birth).
Nếu trẻ là công dân Mỹ tại thời điểm sinh, cha/mẹ có thể làm CRBA và passport Mỹ ngay tại Việt Nam. Nếu trẻ chỉ được công nhận quốc tịch sau khi sinh, cha/mẹ sẽ bảo lãnh cho trẻ sang Mỹ; khi nhập cảnh và đáp ứng INA 320, trẻ tự động có quốc tịch Mỹ.
Mỗi trường hợp sẽ có yêu cầu khác nhau về thủ tục, cha/mẹ cần xác định rõ trẻ thuộc nhóm nào để chuẩn bị hồ sơ chính xác, tránh bị từ chối hoặc chậm trễ.
